اخبار ترجيح احاديث بيانگر مرجّحات در مقام تعارض ادلّه اخبار ترجيح ، از اخبار علاجيه است كه در آنها ، به تعدادى از مرجحات كه در مقام تعارض ادله غير متعادل به آنها تمسك مىشود ، تصريح گرديده است و حل تعارض را در رجوع به اين مرجحات مىدانند ، مانند : حديثى از امام صادق عليه السّلام كه درباره اخبار متعارض نامتعادل و رجحان يكى از آن دو بر ديگرى چنين آمده است : « اذا ورد عليكم حديثان مختلفان فاعرضوهما على كتاب اللّه فما وافق كتاب اللّه فخذوه و ما خالف كتاب اللّه فردوه فان لم تجدوهما في كتاب اللّه فاعرضوهما على اخبار العامة فما وافق أخبارهم فذروه و ما خالف أخبارهم فخذوه ؛ هنگامى كه دو حديث مختلف به شما رسيد ، آنها را بر كتاب خدا عرضه كنيد و سپس به هركدام كه موافق كتاب بود عمل كنيد و هركدام را كه مخالف كتاب بود كنار بگذاريد و اگرنه موافقت با كتاب داشتند و نه مخالفت با آن ، آنها را در كنار روايات اهل سنت بگذاريد و هركدام را كه موافق اخبار آنان بود رها كنيد و به هركدام كه مخالف اخبار آنان بود عمل نماييد « 1 » . نكته : در اينكه ترجيح فقط با مرجحات منصوص است يا به غير آن نيز ممكن است ، اختلاف‌نظر وجود دارد . نيز ر . ك : اخبار ترجيح به احدثيت ؛ اخبار ترجيح به شهرت ؛ اخبار ترجيح به صفات راوى ؛ اخبار ترجيح به مخالفت عامه ؛ اخبار ترجيح به موافقت كتاب . صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 7 ، ص 349 . صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 1 ، ص 462 . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 502 . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 3 ، ص 544 . مغنيه ، محمد جواد ، علم اصول الفقه فى ثوبه الجديد ، ص 448 . جزايرى ، محمد جعفر ، منتهى الدراية فى توضيح الكفاية ، ج 8 ، ص 124 . فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 6 ، ص 182 . اخبار ترجيح به احدثيت روايات دلالت‌كننده بر ترجيح حديث متأخّر به لحاظ زمان صدور اخبار ترجيح به احدثيت ، به آن دسته از روايات گفته مىشود كه در مقام تعارض دو يا چند روايت ، حكم به رجحان حديث متأخر به لحاظ زمان صدور مىدهند . توضيح : هرگاه دو يا چند روايت با يك ديگر تعارض كنند و يكى از آن دو از امام سابق و ديگرى از امام پس از او صادر گرديده و يا هر دو از يك امام در دو زمان صادر شده باشد ، حديثى كه در زمان متأخر در زمان دوم يا از امام بعدى صادر شده ، رجحان دارد . برخى از رواياتى كه درباره ترجيح به احدثيت وارد شده ، عبارت‌اند از : 1 . روايت امام صادق عليه السّلام : « أ رأيت لو حدثتك بحديث العام ثم جئتنى من قابل فحدثتك بخلافه بأيّهما كنت تأخذ ؟ قال : قلت : كنت آخذ بالأخير ، فقال : رحمك اللّه ؛ اگر امسال براى تو حديثى را بيان كنم ، سپس سال آينده كه نزد من آمدى حديث ديگرى بازگو كنم كه از لحاظ محتوا بر خلاف حديث قبل باشد ، به كدام‌يك عمل خواهى كرد ؟ راوى عرض كرد : به حديث آخرى عمل خواهم كرد ، حضرت فرمود : خداوند تو را رحمت كند » . « 1 * » 2 . روايت هشام بن سالم از ابو عمرو كنانى قال : « قال ابو عبد اللّه عليه السّلام : يا ابا عمرو أ رأيت لو حدثتك بحديث او أفتيتك بفتيا ثم جئتنى بعد ذلك فسألتنى عنه فأخبرتك بخلاف ذلك بأيهما كنت تأخذ ؟ قلت : بأحدثهما و ادع الآخر . فقال : قد أصبت يا أبا عمرو ، أبى اللّه الا أن يعبد سرّا ، اما و اللّه لان فعلتم ذلك انه لخير لى و لكم و أبى اللّه عز و جل لنا و لكم في دينه الا التقية ؛ ابو عمرو كنانى مىگويد : امام صادق عليه السّلام به من فرمود : اى ابا عمرو ! چگونه مىبينى ، اگر براى تو حديثى نقل كنم يا فتوايى بدهم سپس بعد از مدتى بيايى و از همان مسئله سؤال كنى و من خلاف جواب قبلى را بدهم ، به كدام يك عمل خواهى نمود ؟ عرض كردم : به حديث آخرى عمل خواهم كرد و حديث اول را رها مىكنم . امام فرمود : مطلب را درست فهميدى و جواب صحيح دادى . اى ابا عمرو ! خدا مىپسندد كه پنهانى عبادت شود ، به خدا قسم اگر اين‌طور عمل نموديد ، براى من و شما بهتر است و خدا تقيه در دينش را براى من و شما مىپسندد » « 2 » . صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 7 ، ص 362 . جزايرى ، محمد جعفر ، منتهى الدراية فى توضيح الكفاية ، ج 8 ، ص 188 . حكيم ، محمد سعيد ، المحكم فى اصول الفقه ، ج 6 ، ص 195 . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 3 ، ص 555 و 536 . سبحانى تبريزى ، جعفر ، المحصول فى علم الاصول ، ج 4 ، ص 500 . اخبار ترجيح به شهرت روايات دلالت‌كننده بر ترجيح حديث داراى شهرت مراد از اخبار ترجيح به شهرت ، اخبارى است كه ملاك رجحان يكى از دو خبر متعارض غير متعادل را بر ديگرى ، موافقت آن با شهرت روايى مىداند . برخى از اين اخبار عبارت‌اند از : 1 . مقبولة « عمر بن حنظلة » كه در فرازى از آن آمده است : « . . . فان المجمع عليه لا ريب فيه » . « 1 » مراد از « مجمع عليه » شهرت است نه اجماع .

--> ( 1 ) . حر عاملى ، محمد بن حسن ، وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص ( 85 - 84 ) . ( 1 * ) . حر عاملى ، محمد بن حسن ، وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 77 . ( 2 ) . همان ، ص 80 و 79 . ( 1 ) . كلينى ، محمد بن يعقوب ، اصول كافى ، ج 1 ، ص 67 .